TRAUMA ZŁOŻONA – CO MUSISZ WIEDZIEĆ
Trauma złożona różni się zdecydowanie od tzw zdarzeniowej (pojedynczej). Największą różnica jaka się pojawia to różnice w konsekwencjach tej pierwszej na dalsze życie człowieka.
Doświadczenia jej są przede wszystkim rozciągnięte w czasie czyli długotrwałe.
Dziś dysponujemy już kategoriami diagnostycznymi, które pozwalają określać zaburzenia wywołane konsekwencjami traumatycznych wydarzeń. Kumulowały się, często powtarzały i były następstwem negatywnej relacji rodzicielskiej lub opiekuńczej. Dominowała w niej zazwyczaj przemoc, agresja, nadużycia, nadopiekuńczość, zaniedbania fizyczne bądź emocjonalne.
Uznajemy, że przez traumy złożone rozumieć można negatywne wydarzenia mnogie, które wydarzają się w dłuższym, określonym czasie. Dziecko z przyczyn naturalnych w żaden sposób nie jest w stanie się bronić ani sobie z nimi radzić.
Trauma pojedyncza to sytuacja wypadku komunikacyjnego, incydentalne epizody przemocy, trzęsienia ziemi i sytuacje gdy życie własne lub bliskich jest zagrożone. Sytuacja ma miejsce raz.
Rozwój szeregu przemocowych wydarzeń w dzieciństwie doprowadza do bardziej kompleksowych zaburzeń, z którymi poszkodowany w dorosłości najczęściej zostaje sam, z którymi trudno mu żyć i funkcjonować.
Wewnętrznie wie, że jest innym człowiekiem lecz mechanizmy zmuszające osobę do reagowania, zachowań czy czynów są tak silne i tak mocno potrafią wyrwać się spod kontroli. Człowiek często pozbawiony nadziei na zmianę, traci szacunek do samego/ej siebie. Objawy z jakimi musi się borykać potrafią spędzać sen z oczu.
Od Początku – co się wydarzyło?
Zdezorganizowane przywiązanie i wczesnodziecięca trauma
Dziecko od momentu narodzin potrzebuje opieki nie tylko pod względem karmienia czy przewijania ale najbardziej pod względem bezpośredniego kontaktu emocjonalno – uczuciowego.
Podstawowym czynnikiem środowiskowym kształtującym zdolność tworzenia emocji jest żywa relacja z matką lub z głównym opiekunem.
Izolacja emocjonalna matki wobec dziecka przyczynia się do rozwoju osobowości niezdolnej w przyszłości do emocjonalnych więzi.
Dziecko w swoim rozwoju potrzebuje zaznać poczucia bezpieczeństwa, miłości i akceptacji.
Doświadcza deprywacji macierzyńskiej gdy opiekun jest dla niego emocjonalnie niedostępny (Bowlby). Unikanie kontaktów z dzieckiem, zostawiane by się wypłakało. Dziecko na swoje próby zwrócenia uwagi nie dostaje odpowiedzi, nie otrzymujące indywidualnej opieki, traci poczucie bezpieczeństwa, co w konsekwencji może spowodować różne zaburzenia.
Maleństwo oddzielane od opiekuna, protestuje najczęściej płaczem lecz gdy to nie przynosi skutku, czuje rozpacz przechodzącą w rezygnację.
Negatywne reakcje wobec dziecka, agresja opiekuna, który nie zapewnia bezpieczeństwa powoduje poddańcze przywiązanie i podporządkowanie.
Doświadczenia bycia pozostawionym samemu sobie, dziecko odbiera w sposób traumatyczny. Gdy dochodzi do tego jakakolwiek forma przemocy(seksualna, fizyczna, zaniedbania, emocjonalne, rozgrywki itd) dziecko wchodzi w stan ekstremalnego stresu.
Doświadczywszy tak obciążającego stanu psychicznego, mały człowiek widzi świat i otoczenie jako nieprzewidywalne i niebezpieczne. W związku z tym jego system samoobrony będzie pozostawał w ciągłej gotowości, jak gdyby zdarzenie miało się powtórzyć. I najczęściej się powtarza.
OBJAWY:
Osoba może reagować w sposób intensywny i nieproporcjonalny na bodźce, które dla większości ludzi nie stanowią zagrożenia. Łatwo się przestrasza, jest nadmiernie czujna i napięta. Przewlekłe pobudzenie zaburza sen, prowadząc do trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, pogarsza koncentrację oraz nasila uczucie zmęczenia.
Doświadczając przytłaczających wydarzeń oraz negatywnych reakcji otoczenia na własne emocje, osoba może zacząć stosować strategie unikania. Obejmuje ono zarówno unikanie miejsc, osób czy sytuacji przypominających o traumie, jak i unikanie własnych myśli, emocji oraz wspomnień związanych z traumatycznym wydarzeniem. Mechanizm ten daje chwilowe poczucie bezpieczeństwa i kontroli, jednak w dłuższej perspektywie utrwala objawy i utrudnia przetworzenie traumatycznych doświadczeń.
Długotrwałe tłumienie myśli i emocji może prowadzić do emocjonalnego odrętwienia (stępienia emocjonalnego), które w obrazie klinicznym przejawia się ograniczoną zdolnością do odczuwania zarówno emocji negatywnych, jak i pozytywnych, poczuciem wyobcowania, utratą zainteresowań oraz trudnościami w nawiązywaniu i podtrzymywaniu bliskich relacji.
ANHEDONIA
Anhedonia, brak motywacji i dążenia do zmian, poczucie izolacji oraz stany dysocjacyjne są tu na pierwszym miejscu i stanowią charakterystyczny obraz osoby cierpiącej.
Poza tym wyobrażenie o niezasługiwaniu na coś dobrego, na pomoc i zainteresowanie innych, odcina od bliskich więzi i kontaktów. Stosowanie różnych innych technik udawania by otoczenie mogło choć w małym stopniu uważać, że wszystko jest w porządku, przynosi człowiekowi kolejny ból, w postaci niezrozumienia i tworzenia fałszywej osobowości pozornej.
Kryzysy powstałe w wyniku doświadczania traumy wymagają uruchomienia nowych możliwości związanych z przetrwaniem bądź wykształcenia nowych zasobów w celu zarówno przetrwania, jak i odnalezienia się nowej sytuacji.
PSYCHOSOMATYCZNE ROZSTROJENIE
Rozstrojenie psychosomatyczne na poziomie ciała stanowi dodatkowy czynnik zakłócający powrót do równowagi. Jest niezbędnym elementem do poradzenia sobie i wyjścia ze stanu kryzysu. Osoba jednak mierzy się z tym problemem odczuwając wszelkie dolegliwości wywołujące ból ciała.
Silne zmiany neurowegetatywne wywołują nieprzewidywalne zaburzenia somatyczne takie jak:
- zaburzenia snu,
- napady paniki,
- stany rozdrażnienia
- odrętwienia,
- wprowadzają chaos w rozumienie siebie oraz stają się źródłem poczucia braku kontroli.
Zaburzenia jedzenia, omdlenia, problemy z trawieniem, silne reakcje ciała na stres w postaci nadczynności trawiennych odpowiadają gdy tylko umysł uzna sytuacje za zagrażającą. Pojawiają się ostre dewaluacje siebie, wewnętrzne stany rozdarcia, wściekłości na samego/ą siebie. Osoba ma pretensje do siebie, że jest leniwa, wyobraża sobie, że jest nienormalną. Gdy życie przynosi możliwości, zamiast z nich korzystać zaczyna „chować się po kątach”.
Zaburzenia relacyjne w traumie złożonej i jej konsekwencje
Źródła
Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja:prof. dr hab. Jerzy Trzebiński , E. Zdankiewicz – Ścigała „Aleksytymia i dysocjacja jako podstawowe czynniki zjawisk potraumatycznych” Warszawa 2017
Fundacja Przyjaciele Martynki, Recenzja naukowa E. Zdankiewicz – Ścigała Uniwersytet SWPS, G. Lotto, B. Farina „Traumatycny rozwój – etiologia, klinika i terapia wymiaru dysocjacyjnego” Raffaello Cortina Editore 2011, tłum. Hanna Michalska 2016
Wydawnictwo Czarna Owca Warszawa 2018, wydanie I, Bessel van der Kolk „Strach ucieleśniony – mózg, umysł i ciało w terapii traumy”, przekład Małgorzata Załoga
Obraz Boy Obraz sippakorn yamkasikorn z Pixabay
https://pixabay.com/pl/users/geralt-9301/?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=image&utm_content=1682140
https://pixabay.com/pl/users/margodeco-5842268/?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=image&utm_content=2684327
https://pixabay.com/pl/users/vishnu_kv-3192151/?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=image&utm_content=2274884
Obraz „Child”. Enrique Meseguer z Pixabay