Niewolnik Własnego Dziecka – Znaczenie Miłości A Style Przywiązania

Macierzyństwo

NIewolnik Własnego Dziecka – Znaczenie Miłości A Style Przywiązania

Kiedy dziecko jest bardzo małe, „bycie z” oznacza opanowanie i regulowanie emocji – uporządkowanie uczuć – dla dziecka” – B. Powell, G. Cooper, K. Hoffman, B. Marvin (2015) 

Wybory dziecka przez długi czas jego życia ograniczają się niemalże do braku wyboru a  kształtująca się od samych narodzin, relacja niemowlęcia, później dziecka z głównymi opiekunami determinuje i wpływa na  rozwój struktury psychicznej małego człowieka na jego przyszłe życie.

Tworzenie więzi podstawowej

 „Bycie z dzieckiem” tworzy w świecie malucha na poziomie nieświadomym koncepcję stylu relacji i więzi w jakiej będzie oscylowało jego dalsze życie oraz umiejętności poznawczo – emocjonalne.

Stylem przywiązania nazwać można styl oraz system relacji i reakcji między opiekunem głównym a dzieckiem, który w sposób pierwotny oraz autonomiczny zapewnia ustalenie więzi i  posiada szczególną i specyficzną organizację przebiegu pomiędzy obojgiem.

Odgrywa podstawową rolę w umiejętności utrzymywania równowagi emocjonalnej. Na bazie tego pierwszego przywiązania z opiekunem, tworzymy oraz uczymy się sposobu przeżywania emocji i reagowania w poźniejszych relacjach z innymi ludźmi. (Czub, 2003)

Noworodek przychodząc na świat jest całkowicie zależny od opiekuna.  Mózg nowo narodzonego dziecka oraz dynamika w jakiej się rozwija przez pierwszy rok życia wskazuje na niezwykle szybki rozwój różnych układów ale i bardzo ważnego elementu emocjonalno – społecznego.

Tworzenie podstaw więzi w tym czasie ma wielki wpływ na dalsze życie dorosłego człowieka. Jest ono specyficzną bazą co do dalszych doświadczeń, dlatego jest tak bardzo ważna od samego początku przyjścia maleństwa na świat.

Dzieciństwo i rozwój

Przywiązuje się więc szczególną wagę do dzieciństwa i historii rozwojowej, gdyż naszym zdaniem najwcześniejsze relacje nie tylko kształtują późniejszą strukturę psychiki (a więc i charakteru), ale także wywierają stały, aktywny wpływ na świat wewnętrzny. Te wczesne doświadczenia kontaktów z innymi ludźmi w nieunikniony sposób determinują natężenie psychicznych zranień powstałych na skutek traumatycznych kolizji ze światem zewnętrznym – częściowo przez określenie, jak te wydarzenia będą z czasem rozumiane, a częściowo dlatego, że wewnętrzne struktury determinują zakres i sposób powrotu do równowagi – Garland (2009, s. 14) 

Problemy dzieci i młodzieży

Obserwujemy dziś problemy dzieci oraz nastoletniej młodzieży, które przysparzają problemy w przestrzeni zaburzeń zachowania, agresji, depresji oraz braku umiejętności regulowania zachowania i emocji.

Trudności te skłoniły badaczy do poszukiwań a pionierami w tej dziedzinie stali się psychoanalitycy na początku XX w. 

Już Freud obserwował swojego bawiącego się wnuka i jego reakcje na pojawianie się oraz znikanie matki.

Psychoanalitycy zgadzali się co do kwestii przeżyć wczesnodziecięcych oraz ich wpływu na dalsze życie. 

Kluczową rolę w tworzeniu tych koncepcji odegrały jednak Anna Freud oraz Melanie Klein, które włączały do swej pracy obserwację dzieci. Melanie Klein stworzyła swoją przełomową teorię relacji z obiektem, na fundamentach której wzrosły późniejsze liczne prace kolejnych badaczy.

Teoria przywiązania Johna Bowlby’ego wprowadziła możliwości korzystania współcześnie z idei kształtowania się więzi i ich konsekwencji dla rozwoju emocjonalnego.

Dziecko rodząc się, uruchamia w sobie ewolucyjne umiejętności ściągnięcia uwagi opiekuna na tworzenie z nim więzi ponieważ jest to niezbędne do przeżycia. Tego typu komunikacja służy głównie temu by dziecko mogło przeżyć więc też samo dziecko jest w pewien sposób inicjatorem budowania relacji z opiekunem głównym.

Całe szeregi obserwacji oraz prowadzonych badań wskazują, że te pierwotne, wyuczone sposoby wchodzenia w relacje w najwcześniejszym dzieciństwie stanowią swoistego rodzaju skrypt do tego jak wchodzi się w dorosłości w intymne, bliskie relacje.

Style Więzi:

Styl bezpieczny 

Dzieci w wybudowanym bezpiecznym stylem przywiązania opisywane są jako bezpośrednie, otwarte i potrafiące komunikować swoje emocje, empatyczne i umiejące uwzględnić perspektywy drugiej osoby. Dominują u nich głównie pozytywne emocje, a negatywne są zazwyczaj sygnałem frustracji lub konfliktu, których wysycenie jest zazwyczaj krótkotrwałe. Dzieci te stosunkowo łatwo nawiązują relacje z rówieśnikami.

Dzieci z lękowo-ambiwalentnym – obserwowane dzieci w typie przywiązania lękowa – ambiwalentnego, po powrocie matki trudno się uspokajały i potrzebowały trochę  czasu, aby wrócić do poprzednich aktywności. Ambiwalencja u tych dzieci przejawia się niemożnością podjęcia decyzji, czy chcą bliskości z opiekunem, czy z powodu doświadczanej złości wolą zachować dystans. Ich matki lub najważniejsi opiekunowie opisywani są zazwyczaj jako gwałtowni w swoich reakcjach i skoncentrowani na sobie i na swoich własnych emocjach. W szkolne dzieci te najczęściej  są wycofane z relacji rówieśniczych, a w przypadku zachowań agresywnych ze strony innych uczniów najczęściej stają się ofiarami.

Dzieci z unikającym stylem przywiązania po okresie rozłąki  z opiekunem nie przejawiają chęci kontaktu z nim. Dziecko nie zwraca uwagi na pojawiającego się fizycznie opiekuna lub spostrzega jego obecność po dłuższej chwili. Na poziomie swoich zachowań nie okazuje stresu, chociaż badania procesów fizjologicznych ujawniają go. Charakterystyczne u opiekunów takich dzieci jest to, że dążą oni do nieadekwatnej dla wieku dziecka samodzielności, nie odpowiadają w sytuacji, gdy przeżywa ono stres, i mają mało fizycznego kontaktu z dzieckiem.

Integralność psychiczna

Integralność zapewnia adekwatne i spójne funkcjonowanie zarówno w obszarze relacji ze światem zewnętrznym, jak i w obrębie świata wewnętrznego człowieka. Nagła konfrontacja ze śmiercią, zagrożeniem życia czy integralności fizycznej i psychicznej – przynajmniej na krótki czas w doświadczeniu traumatycznym wywołują spory chaos we wszystkich sferach życia. Chaos może wzbudzić tak silny strach, że może przerodzić się w uogólniony lęk. 

Cechy te są charakterystyczne dla traumy zdarzeniowej, w odróżnieniu od doświadczeń powstałych na bazie zaburzonych relacji przywiązania  w okresie wczesnego dzieciństwa. Zaliczamy do nich:

– zaniedbanie emocjonalne, 

– przemoc psychiczną, w tym nadmierne krytykowanie, unieważnianie,przemoc fizyczną, bicie, stosowanie kar sprawiających ból i cierpienie czy opuszczenie (van der Kolk et al., 2009). 

  • przemoc fizyczną, bicie, stosowanie kar sprawiających ból i cierpienie czy opuszczenie (van der Kolk et al., 2009). 
  • dziecko także może być ofiarą wczesnodziecięcych traum, takich jak szeroko rozumiana przemoc seksualna, zagrożenie życia czy narażenie na bycie świadkiem przemocy stosowanej przez dorosłych wobec siebie.  

Gdy możliwość co do uzyskania pomocy w sytuacji strachu lub bólu od opiekuna jest niepewna, i dziecko wykształciło w sobie już to emocjonalne przekonanie, że pomocy nie uzyska bądź jest to bardzo wątpliwe, może stać się ono podatne na zranienia, które w swoich skutkach wywołać mogą patologiczne odpowiedzi na traumę.

W bezpiecznym stylu przywiązania, wewnętrzny model dobrego i pomagającego rodzica w umyśle dziecka pozwala mu na przewidywanie łatwego dostępu do pomocowego opiekuna, który skutecznie wspierał. Z takim wzorcem w trakcie rozwoju, maluch wzrasta i uwewnętrznia przekonania. Natomiast w sytuacji gdy w trakcie rozwoju uwewnętrznił się niepewny lub zdezorganizowany styl przywiązania, dziecko podtrzymuje niepewne lub negatywne przewidywania na temat możliwości uzyskania pomocy lub ukojenia. Utrzymuje to ofiarę traumy, również i w życiu dorosłym w przekonaniu niekorzystnej sytuacji przymusu rezygnacji z uzyskania pomocy, a tym samym możliwości przepracowania wspomnień z niej wynikających. 

W ten sposób uwewnętrzniony model wyobrażeń oraz przekonań uzyskania pomocy ugruntowuje się, odcinając i ograniczając zaufanie co do możliwości otrzymania pomocy oraz umiejętności do skutecznego proszenia o nią. Utrzymuje tym samym  system obronny aktywnym w oczekiwaniu na negatywne bodźce zewnętrzne.

Źródła 

Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży UJ w Krakowie Kierownik: prof. dr hab. Jacek Bomba, PSyCHOTERAPIA 2 (157) 2011 strony: 11–18, Agnieszka Słaboń-Duda

Fundajca Przyjaciele Martynki, Bledzew 2016 „Traumatyczny Rozwój – etiologia, klinika i terapia wymiaru dysocjacyjnego” G. Liotti, B. Farina, recenzja naukowa E. Zdankiewicz – Ścigała 

Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2017, Uniwersytet SWPS „Aleksytymia i dysocjacja jako podstawowe czynniki zjawisk protraumatycznych” E. Zdankiewicz – Ścigała, wyd. I, dodruk IV

Zdj. TheDigitalArtist/7322 „Mother and baby” Pixabay

Obraz Aamir Mohd Khan z Pixabay 

Komentarze: